9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 80 Cevapları MEB Yayınları

Bu sayfa, 9. sınıf kimya dersinde atom yapısı ve iyonlar konusunu anlamaya yönelik sorular içermektedir. Öğrencilerin, nötr bir atomdan katyon ve anyon oluşumu ile ilgili atom yarıçapındaki değişiklikleri, proton ve elektron sayıları ile ilişkilendirerek açıklamaları beklenmektedir.

Atom Yarıçapındaki Değişiklikler

Nötr bir atomdan katyon oluşurken, atomun elektron sayısında bir azalma meydana gelir. Bu durumda, proton sayısı sabit kalırken, çekirdek yükü aynı kalır fakat elektronların sayısı azaldığı için birim elektron başına düşen çekim gücü artar. Sonuç olarak, atom yarıçapı küçülür.

Diğer taraftan, nötr bir atomdan anyon oluşumu sırasında atomun elektron sayısı artar. Proton sayısı yine değişmezken, artan elektron sayısı ile birim elektron başına düşen çekim kuvveti azalır. Bu nedenle, atom yarıçapı genişler.

İzoelektronik Tanecikler

İzoelektronik atom ve iyonlar, aynı sayıda elektrona sahip olsalar da farklı proton sayısına sahiptirler. Bu yüzden çekirdek yükü büyük olan taneciklerin birim elektron başına düşen çekim gücü daha fazladır ve bu nedenle yarıçapları daha küçüktür. Örneğin, 3Li⁺ ve 2Be, 19K⁺, 20Ca²⁺ ve 17Cl^– gibi tanecikler izoelektroniktir.

Boşluk Doldurma Etkinliği

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle tamamlayınız:

• a) Bir anyonun yarıçapı oluştuğu atomun yarıçapından büyüktür çünkü elektron sayısı artar ve çekim kuvveti azalır.
• b) Bir katyonun yarıçapı oluştuğu atomun yarıçapından küçüktür çünkü elektron sayısı azalır ve çekim kuvveti artar.
• c) İzoelektronik atom ve iyonlarda proton sayısı büyük olanın yarıçapı küçük olur.
• d) 10Ne, 9F^–, 12Mg²⁺ atom ve iyonlarının yarıçapları 9F^– > 10Ne > 12Mg²⁺ şeklinde sıralanır çünkü proton sayısı farklıdır ve çekim kuvveti değişir.