10. Sınıf Fizik MEB Yayınları Ders Kitabı Sayfa 248 Cevapları

Bu sayfada, beyaz ışığın prizma aracılığıyla renklerine ayrışması ve tam yansımalı prizmaların özellikleri üzerinde durulmaktadır.

Beyaz Işık ve Renklerine Ayrışma

Deneyin ikinci aşamasında, prizma içine gönderilen beyaz ışığın, kendisini oluşturan farklı renklere ayrıldığı gözlemlenir. Bu ayrışma, ışığın dalga boyuna bağlı olarak gerçekleşir. Dalga boyu büyük olan ışık (örneğin kırmızı) daha az kırılırken, dalga boyu küçük olan ışık (örneğin mor) daha çok kırılır. Bu nedenle, beyaz ışık prizmadan geçerken farklı renklerdeki ışıklar farklı açılarla çıkar.

Tam Yansımalı Prizmalar

İkizkenar dik üçgen şeklindeki cam prizmalara tam yansımalı prizma denir. Bu prizmalar, hava ortamında ışığın bazı şartlar altında tam yansıma yapmasını sağlar. Işık, prizmanın yüzeyine dik geldiğinde, prizmanın içinden havaya geçerken tam yansımaya uğrar. Tam yansıma için prizmanın kırılma indisi, bulunduğu ortamın kırılma indisinden büyük olmalıdır ve ışığın yüzeye gelen açısı sınır açısından büyük olmalıdır.

Sınır Açısı

Camdan havaya geçişte, tam yansıma için gereken sınır açısı 42°’dir. Bu nedenle, cam prizmadan havaya geçişte, 42°’den büyük bir açıyla gelen ışınlar tam yansıma yapar. Bu durum, prizmaların çeşitli yüzeylerinde ışığın nasıl davrandığını anlamamıza yardımcı olur.

Işık Yolu

Hava ortamındaki camdan yapılmış tam yansımalı prizmalarla ilgili olarak aşağıdaki bilgiler önemlidir:

• Dik kenarlardan birine dik gönderilen ışın, diğer dik kenardan yine dik çıkar.
• Hipotenüse dik gönderilen ışın, tam yansımalardan sonra hipotenüsten dik çıkar.
• Hipotenüse paralel gönderilen ışın, tam yansıma ve kırılmalardan sonra hipotenüse paralel çıkar.