10. Sınıf Fizik MEB Yayınları Ders Kitabı Cevapları Sayfa 19

Bu sayfada, 10. sınıf düzeyinde bir elektrik devresi deneyinin adım adım yapılışı ve sonuçlarının değerlendirilmesi yer almaktadır. Öğrenciler, deney sırasında ampermetrede okunan değerleri kaydederek iletkenlerin direncine etki eden faktörleri inceleyeceklerdir.

Deneyin Yapılışı

1. Güç kaynağını ayarlayın: 3 V olacak şekilde güç kaynağını ayarlayın. 1 m uzunluğundaki ince bakır teli ampermetreye seri bağlayarak güç kaynağını açın ve ampermetrede okunan değeri kaydedin.
2. Tel uzunluğunu değiştirin: Güç kaynağını kapatın ve 1 m uzunluğundaki bakır tel yerine 0,5 m uzunluğundaki ince bakır teli bağlayın. Güç kaynağını açarak ampermetrede okunan değeri kaydedin.
3. Tel kesitini değiştirin: Güç kaynağını kapatın, 0,5 m uzunluğundaki bakır teli çıkarın ve 1 m uzunluğundaki 2,5 mm² kesit alanına sahip kalın bakır teli bağlayarak güç kaynağını açın. Ampermetre değerini kaydedin.
4. Malzeme değişimi yapın: Güç kaynağını kapatın, kalın bakır tel yerine 1 m uzunluğundaki ince demir teli bağlayın. Güç kaynağını açarak ampermetrede okunan değeri kaydedin.

Sonuç ve Değerlendirme

Deney sonuçlarınızı gözden geçirirken aşağıdaki soruları değerlendirin:

1. Tel uzunluğunun etkisi: Tablo 1’i inceleyerek bakır telin uzunluğunu azaltmanın ampermetredeki değeri nasıl etkilediğini tartışın. Uzun bir telin direnci artırdığı ve akımı zorlaştırdığı sonucuna varabilirsiniz.
2. Tel kalınlığının etkisi: Aynı uzunluktaki bakır tellerin kalınlığına bağlı olarak ampermetrede okunan değerler arasında bir ilişki gözlemleyip gözlemlerinizi paylaşın. Kalın tellerin daha az direnç oluşturarak daha fazla akım geçirdiğini görebilirsiniz.
3. Malzeme cinsinin etkisi: Tablo 2’yi inceleyerek bakır ve demir tellerin akım değerleri arasında bir ilişki olup olmadığını değerlendirin. Bakır telin daha az direnç gösterdiğini ve daha yüksek akım geçirdiğini gözlemleyebilirsiniz.
4. Direnç bağıntısı: Elde ettiğiniz deney sonuçlarına göre bir iletkenin direncinin büyüklüğünü veren bağıntıyı tartışın. Direncin uzunluğa, kesit alanına ve malzeme özelliklerine bağlı olduğunu gözlemleyip Ohm yasası ile ilişkilendirin: R = ρL/A.