10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 91 Cevapları MEB Yayınları

Bu sayfa, 10. sınıf fizik dersi kapsamında basıncın hâl değişimine etkisini anlamaya yönelik önemli bilgiler sunmaktadır. Öğrencilerin, dalgıçların yüzeye çıkarken dikkat etmesi gereken vurgun yeme olayı ile basıncın erime ve kaynama noktalarına olan etkisi üzerinde durulmaktadır.

Dalgıçların Vurgun Yeme Durumu

Dalgıçlar, derin sularda uzun süre kaldıklarında, yüzeye hızlı bir şekilde çıkmaları durumunda vurgun yeme riski ile karşılaşabilirler. Bu durum, akciğerlerde yırtılma ve beyne oksijen gitmemesi gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, dalgıçlar yüzeye çıkarken yavaş hareket etmeli ve belirli derinliklerde bekleme sürelerine uymalıdır. Hızlı çıkış yapan dalgıçlar, kanlarındaki azot gazının çözünmesini engelleyemezler ve bu yüzden basınç odalarına alınarak normal basınç seviyelerine ulaşmaları sağlanır.

Basıncın Hâl Değişimine Etkisi

• Erime: Bir madde ısı alarak katı halden sıvı hale geçerken, bazı maddelerin hacmi artar (örneğin bakır, demir, gümüş) ve bu durumda basınç erimeyi zorlaştırır. Diğer yandan, hacmi azalan maddelerde (örneğin buz, bizmut, antimon) basınç erimeyi kolaylaştırır.
• Buzun Erimesi: Buzun deniz seviyesinde 0 °C’nin altında erimesi, uygulanan basınç ile sağlanabilir. Örneğin, kış aylarında insanların yürüdüğü yerlerde karın erken erimesi, üzerine uygulanan basınç nedeniyle gerçekleşir.
• Buharlaşma: Sıvının gaz hâline geçişi olan buharlaşma, basınç ile ters orantılıdır. Yani, basınç azaldıkça buharlaşma hızı artar.
• Kaynama Noktası: Bir sıvının kaynama noktası, sıvı yüzeyine etki eden basınca bağlıdır. Deniz seviyesinde su 100 °C’de kaynarken, yükseklere çıkıldıkça atmosfer basıncı düştüğünden kaynama sıcaklığı da azalır.

Bu bilgiler doğrultusunda, öğrencilerin basınç ile hâl değişimleri arasındaki ilişkiyi anlaması ve bu konuda örnekler vermesi beklenmektedir.