10. Sınıf Fizik MEB Yayınları Ders Kitabı Sayfa 166 Cevapları

Bu sayfa, 10. sınıf öğrencilerinin rezonans konusunu anlamalarına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmış bir deney etkinliğini içermektedir. Rezonans, iki ses kaynağının aynı frekansta titreşmesi sonucu meydana gelen bir olaydır. Bu deneyde, öğrencilerin iki diyapazon kullanarak ses dalgalarının etkileşimini gözlemlemeleri beklenmektedir.

Deneyin Amacı

Deneyin amacı, frekansları eşit olan iki ses kaynağından birinin titreşmesi durumunda diğer kaynağın nasıl etkilendiğini gözlemlemektir.

Kullanılan Araçlar

• İki özdeş diyapazon
• Diyapazon tokmağı

Deneyin Yapılışı

1. Öncelikle diyapazonlardan birini deney ortamından uzaklaştırarak, diğer diyapazonun metal “U” çatalına tokmakla vurun ve çıkan sesi dikkatlice dinleyin.
2. Titreşen diyapazonun çatalını elinizle tutun. Bu durumda sesi işitip işitmediğinizi değerlendirin.
3. Diğer diyapazonu yanınıza alarak, iki diyapazonu yan yana yerleştirin.
4. Diyapazon tokmağını, diyapazonlardan birinin metal “U” çatalına yeniden vurun ve oluşan sesi dinleyin.
5. Vurduğunuz diyapazonun metal “U” çatalını elinizle tutun. Bu durumda sesi hâlâ işitip etmediğinizi tartışın.

Sonuç ve Değerlendirme

1. Deneyin ikinci adımında diyapazonun kollarını tuttuğunuzda ses kesildi mi? Bu durumu açıklayınız.
2. Deneyin 5. adımında diyapazonun kollarını tutmanıza rağmen sesi hâlâ nasıl duyduğunuzu arkadaşlarınızla tartışınız.

Cevaplar

1. Evet, diyapazonun kollarını tuttuğumuzda ses kesilir. Bunun sebebi, diyapazonun titreşimleri kollar boyunca yayılmakta ve havaya ses dalgaları çıkarmaktadır. Kollar tutulduğunda, titreşimler aktarılmaz ve ses dalgaları oluşmaz.

2. Diyapazonun kollarını tutmamıza rağmen sesi duymamızın nedeni, ses dalgalarının rezonans oluşturmasıdır. İki diyapazonun frekansları eşit olduğunda, bir diyapazon titreştiğinde diğer diyapazon da aynı frekansta titreşir. Bu durum, ses dalgalarının diyapazonların metal kısımlarında titreşerek etkileşmesiyle daha yüksek bir sesin oluşmasını sağlar. Bu olaya rezonans denir.