10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 66 Cevapları MEB Yayınları

Bu sayfa, Dünya’nın manyetik alanı ve pusula iğnesinin davranışları hakkında bilgi vermektedir. Öğrenciler, pusula iğnesinin kuzey-güney doğrultusuna nasıl yöneldiğini ve bu durumun nedenlerini anlamaya yönelik gözlemler yapacaklardır.

Pusula İğnesinin Davranışları

Bir çubuk mıknatıs veya pusula iğnesi, kütle merkezinden serbest bırakıldığında yerkürenin manyetik alanı etkisiyle belirli bir doğrultuya yönelir. Bu doğrultu, yerkürenin kuzey-güney yönüdür. Pusula iğnesinin yönelmesi, dünyanın manyetik alanının bir sonucu olarak değerlendirilir.

Manyetik ve Coğrafi Kutuplar

Dünya’nın coğrafi kutupları ile manyetik kutupları arasında bir fark vardır. Pusula iğnesinin N kutbu, manyetik güney yönünü gösterirken, S kutbu ise manyetik kuzey yönünü gösterir. Bu nedenle, coğrafi kutuplar ve manyetik kutuplar zıt yönlerde bulunmaktadır.

Sapma Açısı ve Eğilme Açısı

Dünya’nın coğrafi ekseni ile manyetik ekseni arasında bulunan 11,5°’lik açı, sapma açısı olarak bilinir. Bu açı, pusulanın doğru yönü göstermesi için dikkate alınmalıdır. Ayrıca, pusula iğnesinin yatay düzlemle yaptığı eğilme açısı da önemlidir. Ekvator’da bu açı 0° iken, manyetik kutuplara yaklaşırken 90°’ye kadar çıkabilir.

Manyetik Alanın Kaynağı

Dünya’nın manyetik alanının kaynağı tam olarak bilinememekle birlikte, sıvı dış çekirdek tarafından oluşturulduğu düşünülmektedir. Dinamo teorisine göre, dış çekirdekteki hareketler elektrik akımı yaratmakta ve bu da manyetik alanı oluşturmaktadır.

Etkinlik Yönergesi

• Pusula iğnesinin yönelmesini gözlemleyin.
• Manyetik ve coğrafi kutuplar arasındaki ilişkiyi tartışın.
• Sapma açısını ve eğilme açısını anlamak için deneyler yapın.
• Dünya’nın manyetik alanının nasıl oluştuğunu araştırarak bir sunum hazırlayın.